Dienend leiderschap (10): Natuurlijk leiderschap vs “omdat ik de baas ben”

Henk Jan KamsteegBlogLeave a Comment

“Jij? Heb jij een boek geschreven over dienend leiderschap?” De oud-studiegenoot viel bijna van zijn stoel van verbazing. Hij kende mij nog uit de tijd dat wij samen Journalistiek studeerden. Een tijd waarop ik niet bepaald trots ben. Op zoek naar mijn identiteit liep ik erbij als een zwerver en stak mijn mening over van alles en nog wat nu niet bepaald onder stoelen of banken. En nu had diezelfde gozer een boek over dienend leiderschap geschreven? De wonderen waren blijkbaar de wereld nog niet uit. 

Zijn reactie zei niet alleen veel over hoe hij mij destijds had ervaren, maar ook over zijn idee over dienend leiderschap. Dienen is soft (en nee, dat kon hij niet met mij rijmen).

Zoals ook uit de 10 kenmerken van dienend leiderschap van Greenleaf (zie hieronder) blijkt, is dienend leiderschap alle behalve soft. Een dienend leider weet heel goed wat hij wil en deelt deze visie met zijn mensen. De wijze waarop hij dit doet, vraagt echter om meer dan een leiderschapspositie hebben. De echte leiders hebben hun positie niet nodig. Zij kunnen leiden omdat anderen hen willen volgen. Zo zijn er leidinggevenden die ‘de baas’ spelen omdat ze nu eenmaal tot manager gepromoveerd zijn en je hebt leidinggevenden die anderen achter hun visie krijgen, omdat zij een natuurlijk overtuigingskracht hebben. Die overtuigingskracht vraagt onder andere om:

  • Een heldere visie
  • Empathisch vermogen (hoe kan ik de ander echt meenemen, intrinsiek gemotiveerd krijgen?)
  • Goede communicatieve skills (zie ook de recensie van ‘5 sterren communicatie’)
  • Morele autoriteit

Wanneer je even binnen een organisatie rondloopt, herken je de echte leiders zo. Het zijn de mannen en vrouwen naar wie medewerkers als vanzelf toestappen als ze zorgen hebben of gehoord willen worden. Gesprekken over de visie en de strategie vinden op natuurlijke wijze plaats. Bij de positieleider (zonder natuurlijk leiderschap) gebeurt dit spontane niet. Als er überhaupt al gesprekken over de toekomst worden gevoerd, moeten ze eerst officieel belegd worden en moet je wel met verrekt goede argumenten komen om de meeting niet bij te hoeven wonen. In andere woorden: de medewerker wordt min of meer verplicht aan het gesprek deel te nemen en naar de leidinggevende te komen luisteren.

Jim Collins toonde in zijn klassieken Good to Great aan dat de geweldige leiders en een duidelijke visie hebben en oprecht nederig zijn. Dit is niet soft, maar vraagt om ballen (hetgeen vrouwen overigens niet uitsluit…) Het vraagt namelijk meer moed om niet leiding te geven vanuit je positie, maar vanuit je natuurlijke overtuigingskracht. Leiden door te dreigen of dwang toe te passen, is niet zo moeilijk. Leiden omdat mensen je willen volgen, is de echte kunst.

Weten wie de natuurlijke leiders binnen jouw organisatie zijn? Laat dan niet alleen de directie, maar ook de medewerkers stemmen wie zij in het MT willen hebben (als je überhaupt al een MT wilt…).


Investeer in dienend leiderschap, dus in je mensen en in je organisatie >>

Mis niets! De laatste blogs over leiderschap en storytelling

* indicates required
/ ( mm / dd )


De 10 kenmerken van Dienend Leiderschap van Greenleaf:

  • Luisteren (Lees het blog ‘Met de billen bloot’ hier)
    Een dienend leider verstaat de kunst van het luisteren. Dat is een kunst die lang niet iedereen verstaat
  • Empathie (Lees het blog ‘Geen plek voor een slachtofferrol’ hier)
    Empathie of inlevingsvermogen is een wezenlijk kenmerk van een dienend leider. Het is een belangrijke eigenschap, omdat die beantwoordt aan het verlangen van mensen om serieus genomen te worden, gezien en gehoord te worden.
  • Helend vermogen (Lees het blog ‘Kopje onder’)
    Helend vermogen is het vermogen om mensen ‘heel’ te maken. En je bent ‘heel’ als je in balans bent met jezelf en je omgeving.
  • Commitment aan de groei van mensen (Lees het blog ‘Zo gek als een deur’)
    Dienend leiderschap draait om de wens om mensen tot hun recht te laten komen. Daarom zal een dienend leider altijd inzetten op groei van zijn of haar medewerkers – zowel op het persoonlijk vlak als professioneel. Dienend leiderschap is dan ook altijd gekoppeld aan coaching.
  • Bouwen aan gemeenschap (Lees het blog ‘Eenzaam aan de top’)
    Aan de basis van dienend leiderschap ligt het idee dat de mens een sociaal wezen is. Ieder mens is onderdeel van een groter geheel en daarin ligt ook zijn kracht. Samen krijg je niet alleen meer voor elkaar, maar je kunt ook steun, warmte en stimulans ontlenen aan de groep.
  • Bewustzijn (Lees het blog ‘Ben je nog gelukkig? En je mensen ook?)
    Zoals het woord aangeeft, betekent bewustzijn op een bewuste manier in het leven staan. Dat is minder makkelijk dan het lijkt. Veel dingen gebeuren op de automatische piloot en vaak zijn we tijdens ons werk in gedachten met iets anders bezig. Dienend leiderschap zorgt ervoor dat je een groter bewustzijn krijgt.
  • Overtuigingskracht (Lees het blog ‘Natuurlijk leiderschap vs “omdat ik de baas ben”‘
    Alle aandacht voor dienen laat onverlet dat een leider ook gewoon moet leiden. Hij of zij moet de richting aangeven en mensen in beweging krijgen. Niet via dwang, maar via overtuigingskracht. Werkelijke overtuigingskracht is meer dan een goed betoog. Het berust ook op morele autoriteit.
  • Conceptualiseren (Lees het blog ‘Hoe je verstand te blijven gebruiken’)
    Nieuwe dingen ontstaan uit dromen. Uit het vermogen om te kijken voorbij de bestaande kaders. Maar met dromen alleen kom je nergens. Om de dromen handen en voeten te geven, moet de droom worden ingebed in de realiteit. Je moet dus in actie komen, de juiste maatregelen treffen en werken vanuit een concept. Dat concept fungeert als kompas. Het geeft de richting aan en dient als ijkpunt om te kijken of je nog wel op de juiste weg bent. Met de juiste mix van droom en daad kun je je eigen werkelijkheid creëren.
  • Vooruitzien (Lees het blok ‘Met de benen op tafel’)
    Vooruitzien is het vermogen om te anticiperen, in te spelen op situaties vanuit een brede ervaring. De intuïtie is daarbij heel belangrijk. Iedereen beschikt erover, maar lang niet iedereen durft er ook op te vertrouwen.
  • Rentmeesterschap (Lees het blog ‘Wat doen we hier?’)
    In een wereld waarin grondstoffen langzaam maar zeker uitgeput raken en de aarde schijnbaar onomkeerbare schade wordt toegebracht, is duurzaamheid een belangrijk begrip. Een dienend leider kent zijn verantwoordelijkheid voor de omgeving en gedraagt zich als een goed rentmeester. Dat betekent dat hij of zij verder kijkt dan vandaag en op verantwoorde wijze met de omgeving en het milieu omgaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.